Over the Edge – Η ιστορία του Punk (μέρος ‘Γ)

Στη Βρετανία στα τέλη των ‘60s όταν η ψυχεδέλεια κυριαρχούσε στη ροκ σκηνή, μια μερίδα νεολαίων, κυρίως της εργατικής τάξης και πρώην mods, ήταν δυσαρεστημένοι. Το πολύχρωμο, αλλά ξενέρωτο για τα γούστα τους ύφος χίπικο – ψυχεδελικό ροκ πολλών συγκροτημάτων ήταν μεσοαστικά επιτηδευμένο, ή απλά πολύ σοφιστικέ κ’ εκλεπτυσμένο, για τους πάλαι ποτέ all time party mods.

Στράφηκαν ορισμένοι προς τη hard rock και την αναδυόμενη heavy metal ενώ κάποιοι προς τη τζαμαϊκανή ska και rocksteady, μουσική που έφερνε απευθείας στο νησί αρχικά ο Duke Reid με την Trojan Records. Παράλληλα οι τελευταίοι υιοθέτησαν μια εμφάνιση με παντελόνια σωλήνες, εργατικά άρβυλα, flight jackets, κοντές καπαρντίνες, τιράντες ή μονόχρωμες γραβάτες και κοντά κουρεμένα μαλλιά, που σε πολλές περιπτώσεις φαινόταν το δέρμα του κεφαλιού, οπότε οι μαλλιάδες της εποχής τους αποκάλεσαν “skinheads”.

'60s skins
Skinheads στα τέλη των ’60s

Αργότερα, το progressive ήταν υπερβολικά πομπώδες και περίπλοκο και το glam rock  πολύ θηλυπρεπές γι αυτούς τους μάγκες, όμως από το Bowie έμαθαν τον Iggy και τους Stooges, όπως και τον Lou Reed και τους Velvet Underground, που ήταν ικανοποιητικά «άρρωστοι» και σκληροπυρηνικοί, άρα πιο ταιριαστοί στην άχαρη,  βαρετή και βαριά οινοπνευματώδη ζωή, ανάμεσα στα ομοιόμορφα τούβλα των βρετανικών εργατικών συνοικιών. Την εποχή αυτή (αρχές ’70) εμφανίζεται το ρεύμα του pub rock με μια “back-to-basics” φιλοσοφία και ήχο, με γνωστότερο εκπρόσωπό του τους Dr Feelgood. Το pub rock ήταν αυτό που προλείανε το έδαφος για το πανκ, παρότι οι Sex Pistols αργότερα το απέρριπταν (όπως όλα), αφού πολλοί, όπως ο Joe Strummer με τους 101’ers, ξεκίνησαν από κει. Μέχρι τα μέσα του ’70 ήταν κυρίαρχη τάση σε υπολογίσιμη μερίδα οπαδών της ροκ.

Είναι 4 Ιουλίου του 1976 και 2 ζωντανές εμφανίσεις «ταρακουνάνε» τη βρετανική μουσική σκηνή. Στην πρώτη, στο κατάμεστο Roundhouse του Λονδίνου, οι Ramones άνοιγαν τη συναυλία των Flammin’ Groovies. Κάθε μπάντα ανέβασε 2 ταχύτητες ακούγοντας τους άγνωστους Νεοϋορκέζους Ramones εκείνη τη βραδιά και άλλη μια sold-out που ακολούθησε. Στη δεύτερη, σε πιο περιορισμένο κοινό στην παμπ Black Swan του Σέφιλντ, τον αντίστοιχο ρόλο ανοίγοντας για τους Sex Pistols, είχαν οι πρωτοεμφανιζόμενοι Clash.  Απ’όσους είδαν αυτά τα δύο live ουσιαστικά χτίστηκε η πρώιμη πανκ σκηνή της Βρετανίας.

clash live
Οι Clash επί σκηνής

Οι 3 ιδρυτικοί Clash (Joe Strummer, Paul Simonon, Mick Jones) αποφάσισαν να κάνουν μια νέα μπάντα αφού άκουσαν τους Sex Pistols και κατόπιν ενθάρρυνσης από τον Bernard Rhodes, φίλο του Malcolm McLaren (πάλι αυτός…). Με φανερή την επιρροή των Pistols, στο πολύ αξιόλογο ομώνυμο ντεμπούτο τους (Απρίλης 1977), γρήγορά θα ξεδίπλωναν το ιδιαίτερο στιλ και τις πολύπλευρες μουσικές επιρροές τους. Από καθαρό πανκ και ροκ εν ρολ, σε ρέγγε και dub, μέχρι στοιχεία ραπ και (ειρωνικό) ντίσκο-ποπ. Σημαντική πτυχή της μουσικής τους οι εξόχως κοινωνικοπολιτικού περιεχομένου στίχοι τους, που διαμόρφωσαν την αντίστοιχη αντίληψη της μεταγενέστερης πανκ σκηνής , κυρίως στις Η.Π.Α. Με το εμβληματικό άλμπουμ London Calling, αλλά και τα Sandinista! και Combat Rock, εδραιώθηκαν ως ένα από τα κορυφαία συγκροτήματα του πανκ ρεύματος.

Παρότι οι Clash έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην διαμόρφωση της κοινωνικά και πολιτικά «στρατευμένης» τάσης του πανκ, δεν ήταν μόνοι τους. Φύσει και θέσει το πανκ είχε κοινωνικό-ταξικό πρόσημο. Οι Sex Pistols δήλωναν υπερήφανα την εργατική καταγωγή τους αντιπαραβάλλοντάς τη με το μεσοαστικό πουριτανικό ή και χίπικο στερεότυπο. Ο Rotten με το χαρακτηριστικό μηδενισμό του, απέρριπτε κάθε σύνδεση της πανκ με την κουλτούρα και το ροκ των ‘60s, προτιμώντας να τοποθετεί τις επιρροές του σε λαϊκά βαριετέ-καμπαρέ θεάματα του μεσοπολέμου ή τις ερμηνείες του Λόρενς Ολίβιε στο Σαίξπηρ. Οι  Ιρλανδοί Stiff Little Fingers από την άλλη, μεγαλωμένοι στο Μπέλφαστ της Βόρειας Ιρλανδίας, είχαν πιο ξεκάθαρη πολιτική και ταξική τοποθέτηση. Το ντεμπούτο τους Inflammable Material έφτασε στο νούμερο 14 των τσαρτ το 1979, θέση αξιοζήλευτη για άλμπουμ ανεξάρτητης παραγωγής.zounds cover Οι Zounds και οι Crass, καθαρά πολιτικοποιημένοι αντεξουσιαστές, διένειμαν τη μουσική τους αρχικά χέρι-χέρι σε αντιγραμμένες κασσέτες, αργότερα σε ανεξάρτητες εταιρίες και παραγωγές. Η σκυτάλη της D.I.Y. (Do It Yourself) πανκ κουλτούρας περνάει αυτή την εποχή και στην απέναντι πλευρά του Ατλαντικού και κυρίως στην Καλιφόρνια, που αρχίζει να διαμορφώνεται το λεγόμενο “American hardcore”, η πιο σκληροπυρηνική εκδοχή του πανκ τόσο ηχητικά, όσο και σαν γενικότερη στάση – φιλοσοφία.

stranglersΩστόσο, πριν αφήσουμε τη Μ. Βρετανία, αξίζει να αναφερθούμε και σε άλλες αξιοσημείωτες μπάντες με ανεξίτηλο αποτύπωμα στη μουσική. Οι Stranglers,  που ξεκίνησαν την εποχή του pub rock, ταυτίστηκαν περισσότερο χρονικά παρά ηχητικά με το πανκ ρεύμα, καθότι μεγαλύτερης ηλικίας και ανώτερης μουσικής κατάρτισης, κάτι που έκανε τους σκληροπυρηνικούς πανκς να τους αντιμετωπίζουν με δυσπιστία. Ο ήχος τους, άλλοτε εξεζητημένα υποχθόνιος, άλλοτε μελωδικός και πάντοτε απρόβλεπτος περιείχε όργανα «απαγορευμένα» για πανκ μπάντα όπως σαξόφωνο και πλήκτρα. Όμως οι αντισυμβατικοί, ειρωνικοί, ποιητικοί ή και δηλητηριώδεις στίχοι τους δεν απείχαν από το πνεύμα της εποχής. Αποτελούν το μακροβιότερο σταθερά επιτυχημένο συγκρότημα-δημιούργημα της περιόδου. Οι Wire, ένα πειραματικό με πολύπλευρο προσωπικό ήχο συγκρότημα («εγκεφαλικό» πανκ, όπως είπε ένας φίλος), ξεχώρισαν από νωρίς με το ντεμπούτο τους “Pink Flag” του 1977. Τα τρία πρώτα άλμπουμ τους, παρότι όχι εμπορικά επιτυχημένα, έχουν αναφερθεί σαν σημαντική επιρροή από μεταγενέστερους όπως ο Henry Rollins από τους Black Flag, οι Sonic Youth, οι R.E.M. και οι Manic Street Preachers, μέχρι τους Blur και τους Franz Ferdinand. Οι Damned, αν και ξεκίνησαν σαν support στους Sex Pistols στο 100 Club, ήταν η πρώτη πανκ μπάντα που κυκλοφόρησε single (New Rose) και LP (Damned, Damned, Damned) στη Βρετανία (5 βδομάδες και 2 μήνες πριν τα Anarchy in the U.K. των Pistols και Rattus Norvergicus των Stranglers αντίστοιχα). Ήταν επίσης το πρώτο βρετανικό συγκρότημα που περιόδευσε στις Η.Π.Α., όπου οι υψηλές ταχύτητες με τις οποίες έπαιζαν ζωντανά ήταν ιδιαίτερα επιδραστικές στο υπό διαμόρφωση hardcore punk ρεύμα της δυτικής ακτής. Το εμφανισιακό αρχικά και το μουσικό τους στυλ στη συνέχεια, έπαιξε σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της dark/gothic τάσης, μαζί φυσικά με την καταλυτική επιρροή των Cure και των Joy Division. Οι τελευταίοι, με τον εμπνευσμένο από το πανκ αλλά χαρακτηριστικά ιδιαίτερο ήχο, σε συνδυασμό με τους λυρικά πεσιμιστικούς στίχους και τις ερμηνείες του πρόωρα χαμένου Ian Curtis, αποτελούν μια από τις σημαντικότερες μπάντες της ροκ γενικότερα. Πρόλαβαν να κυκλοφορήσουν μόλις δύο άλμπουμ, τα οποία ήταν αρκετά για να αφήσουν το διαχρονικό στίγμα τους.

joy division
Joy Division

Τέλη του ’70 στην Καλιφόρνια, το επόμενο κύμα του αμερικάνικου πανκ σκάει περιορισμένα, αλλά με ωμή σφοδρότητα. Πίσω από τη φανταχτερή χολιγουντιανή βιτρίνα, οι κοινωνικά, οικονομικά και συναισθηματικά απόκληροι, «έφτυναν» τα νεοσυντηρητικά αμερικάνικα ήθη, την κοινωνική υποκρισία και πνευματική αποχαύνωση, χωρίς να χαρίζονται στην πολιτική εξουσία και τα εγκλήματά της. Οι Black Flag από το L.A., δημιούργημα του κιθαρίστα Greg Ginn, θεωρούνται πρωτοπόροι black flagτου hardcore punk. Ακούγοντας Stooges και Ramones, αλλά και με επιρροές από πρώιμο heavy metal τα νέα συγκροτήματα του είδους μοιράζονταν την προσήλωση (εξ ανάγκης και εκ πεποιθήσεως) στην D.I.Y. ηθική και αισθητική. Οι ζωντανές τους εμφανίσεις πραγματοποιούνταν σε πάρτυ, πάρκα και κάθε ελεύθερο χώρο με δικά τους μέσα και διαφημίζονταν με εκατοντάδες αυτοσχέδια φυλλάδια και graffiti στους τοίχους. Αργότερα οι δισκογραφικές τους δουλειές κυκλοφόρησαν σε ανεξάρτητες παραγωγές. Η αντισυμβατικότητα και  οι έντονα πολιτικοποιημένοι στίχοι ήταν χαρακτηριστικό και των Dead Kennedys από το San Francisco.

dead kennedys
Dead Kennedys

Από το ξεκίνημα έγιναν αιτία έντονων επικρίσεων λόγω του ονόματός τους, όταν έπαιζαν ανήμερα της 15ης επετείου της δολοφονίας του J.F.K. Με εξώφυλλα κόμικ αισθητικής, γκρέμιζαν συμβολικά όλους τους αμερικανικούς μύθους και είδωλα, ενώ προκαλούσαν σάλο ακόμα και με τα εσώφυλλά τους. Το πόστερ “Pennis Landscape” που συνόδευε το άλμπουμ Frankenchrist, είχε ως συνέπεια δικαστικές περιπέτειες και την απόσυρση του δίσκου από πολλά καταστήματα. Άλλες αξιοσημείωτες μπάντες της περιόδου, οι καναδικής καταγωγής D.O.A. με το «βαφτιστικό» ίσως τραγούδι της νέας σκηνής Hardcore 81 και οι εξαιρετικοί και ιδιόμορφοι Wipers,  μουσικό όχημα του αυτοδίδακτου κιθαρίστα Greg Sage. Ηχογραφώντας με δικά τους μέσα και αποφεύγοντας συνειδητά τη δημοσιότητα, αρχικά απέφευγαν ακόμα και τις ζωντανές εμφανίσεις πέρα από την περιοχή του Πόρτλαντ που ζούσαν. Τα 4 πρώτα άλμπουμ τους θεωρούνται κλασσικά, ως σημαντική επιρροή της ανεξάρτητης σκηνής του ’80 και του ’90.

Η σημαντική διαφορά του αμερικάνικου hardcore punk από το κλασσικό βρετανικό ήταν η σκληροπυρηνικά ασυμβίβαστη στάση ζωής και ο πολιτικά «στρατευμένος» χαρακτήρας του. Απέρριπταν τη μουσική βιομηχανία και την εκάστοτε μουσική «μόδα», ακόμα και την εξεζητημένη πανκ εμφάνιση με τις μοϊκάνες, παραμάνες κλπ. Το ντύσιμό τους ήταν εντελώς λιτό, με προτίμηση στα μαύρα ή σκούρα χρώματα, τζην, μπλουζάκι, κοντό μαλλί, αθλητικά παπούτσια ή άρβυλα. Ο σκληρός και ακατέργαστος ήχος τους ήταν μέρος του συνολικότερου ριζοσπαστισμού και αντισυμβατικού πνεύματος που εξέφραζαν με τους στίχους και τη γενικότερη στάση τους. Όμως ταυτόχρονα ήταν πόλος έλξης ατόμων άσχετων με το ρεύμα και την ιδεολογία, που έβρισκαν τα live τους σαν αφορμή εκτόνωσης και εκδήλωσης βίαιων συμπεριφορών. Οι συχνοί καυγάδες και τα βίαια επεισόδια μεταξύ ατόμων του ακροατηρίου καθώς και η αίσθηση ότι το μήνυμά τους δεν γίνεται κατανοητό, οδήγησε στην απογοήτευση και τη διάλυση τις περισσότερες από τις μπάντες μέχρι τα μέσα του ’80. Ο σπόρος που δημιούργησαν όμως ήταν ανθεκτικός, επηρεάζοντας το σύνολο της ανεξάρτητης σκηνής του ’80 (π.χ. Bad Religion, Sonic Youth, Hüsker Dü, Mudhoney), αλλά και του ’90 (Therapy?, Offspring, Green Day) αλλά και τη λεγόμενη σκηνή του Σηάτλ που έγινε γνωστή χάρη στους Nirvana. Το ίδιο το hardcore αποτέλεσε ξεχωριστό είδος που εξελίχθηκε σε υποείδη (βλ. Straight Edge) με τα περισσότερα σε πιο χεβιμέταλ κατεύθυνση με επιρροές και από thrash (το ίδιο το thrash αρχικά βέβαια επηρεάστηκε από τις πρώτες hardcore punk μπάντες). Γενικότερα το punk, βρετανικό και αμερικάνικο, ήταν το έναυσμα για τη δημιουργία αντίστοιχων σκηνών σε πολλές χώρες σε όλες τις ηπείρους, από Βραζιλία μέχρι Ιαπωνία. Στη Βρετανία, η στενή σχέση του punk με τη μουσική της Τζαμάικα είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία της ska revival σκηνή 2-tone, με συγκροτήματα όπως οι Madness και οι Specials. Γενικά το ska-punk,  με την ευρύτερη έννοια, υπήρξε πολύ δημοφιλές και εκτός Βρετανίας, ιδίως σε ισπανόφωνα ακροατήρια (βλ. Mano Negra και Ska-p).

Τελειώνοντας το αφιέρωμα στο punk, για να ολοκληρώσουμε τον κύκλο των μεγάλων μουσικοκοινωνικών ρευμάτων που σχετίζονται με τη ροκ, μένει μια σημαντική εκκρεμότητα. Το «ταξίδι» από τη Βρετανία στη Τζαμάικα, άφησε απέξω την πιο πολύχρωμη και πολυτάραχη περίοδο, το ψυχεδελικό-χίπικο κίνημα των ’60s που «άνθισε» κυρίως στις Η.Π.Α. μετά τα μέσα της δεκαετίας. Στο επόμενο αφιέρωμα λοιπόν θα ξετυλίξουμε αυτό το κουβάρι πιάνοντας το νήμα από την αρχή…

black flag live
Οι Black Flag στο γκαράζ-αποθήκη των Suicidal Tendencies

Ο τίτλος του ‘Α μέρους, Blank Generation είναι από το ομώνυμο τραγούδι των Richard Hell & The Voidoids

Ο τίτλος του ‘Β μέρους, No Future, είναι στίχος από το God save the queen

Ο τίτλος του ‘Γ μέρους, Over the Edge είναι από το ομώνυμο τραγούδι των Wipers

https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_the_punk_subculture

https://en.wikipedia.org/wiki/Punk_rock

http://punkmusic.about.com/od/punk101/a/punktimeline.htm

http://punkmusic.about.com/od/punk101/a/punkhistory2.htm

https://books.google.gr/books?id=edGhAgAAQBAJ&pg=PA140&lpg=PA140&dq=british+working+class+mid+-+70%27s&source=bl&ots=nBKD2OjJo1&sig=efHyWb_Mm1xVL2wqsmakdO9itZ4&hl=el&sa=X&ved=0CGIQ6AEwCGoVChMIgb3-hOmzyAIVA10UCh0hQQfL#v=onepage&q=british%20working%20class%20mid%20-%2070%27s&f=false  143

http://crookedtimber.org/2013/04/10/britain-since-the-seventies-impressionistic-thoughts/

https://en.wikipedia.org/wiki/Sex_Pistols

https://en.wikipedia.org/wiki/Hardcore_punk

https://en.wikipedia.org/wiki/Wipers

https://en.wikipedia.org/wiki/Black_Flag_(band)

https://en.wikipedia.org/wiki/Dead_Kennedys

https://en.wikipedia.org/wiki/Wire_(band)

https://en.wikipedia.org/wiki/The_Stranglers

https://en.wikipedia.org/wiki/The_Damned_(band)

https://en.wikipedia.org/wiki/Joy_Division

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s