Skankin’ rudeboys & rastafaris – Σκηνή της Τζαμάικα (μέρος Β’)

Το 1966, ο Haile Selassie I επισκέπτεται τη Τζαμάικα, που από το ’30 πολλοί τον

Selassie-I_Jamaica
Η υποδοχή στο αεροδρόμιο του Haile Selassie I

θεωρούσαν κάτι σαν πνευματικό και θρησκευτικό ηγέτη εφάμιλλο του Χριστού, οπότε επικρατεί ενθουσιασμός και αναζωπύρωση της θρησκείας του Ρασταφάρι. Η μίξη αυτή του αιθιοπικού ορθόδοξου χριστιανισμού, με τις παγανιστικές αφρικανικές παραδόσεις, τις ιδέες του Garvey για μια ελεύθερη και ενωμένη Αφρική και την τάση επιστροφής στις ρίζες του ανθρώπου (roots), απέκτησε πολλές χιλιάδες πιστούς.

Οι περισσότεροι μουσικοί του νησιού έγιναν “ράστα” και η επιλογή αυτή έφερε πολλές αλλαγές στη τζαμαϊκάνικη σκηνή. Ο ρυθμός πια παίζεται πολλές φορές από κρουστά με τα χέρια, γίνεται πιο αργός και καθιερώνονται τα χαρακτηριστικά του μοτίβα.

Count Ossie & orchestra
Ο Count Ossie σε τελετή λατρείας «Ράστα»

Τα “buru drums” του Count Ossie και άλλοι ρυθμοί θρησκευτικών τελετών από τις πνευματικές σχολές (Nyahbinghi, Bobo Ashanti, Twelve Tribes of Israel) του Ράστα, συνοδεύονται από στίχους με έντονα τα στοιχεία της ατομικής και κοινωνικής απελευθέρωσης και της αγάπης προς τον πλησίον (αλλά όχι και τον καταπιεστή) και τον τριαδικό θεό Jah. Η χρήση κάνναβης (ganja, “the healing of the nations”) θεωρείται συνυφασμένη με τη λατρεία.

Κατά τ’άλλα κηρύσσεται η πνευματικότητα, η δίαιτα μακροζωίας και η απόρριψη των περιττών υλικών αγαθών.

Οι “μουσικές συνεδρίες” των τελετών Ράστα επηρεάστηκαν από τους συγγενείς παναφρικανιστές “Revivalists” και είχαν τεράστιο αντίκτυπο σε αυτό που ονομάζουμε “ρέγγε”. Το σήμα κατατεθέν όμως είναι ο ρυθμός “one drop(παραλλαγές “rockers”, “steppers”) που καθιέρωσε, στην αναγνωρίσιμη μορφή του, o ντράμερ του Marley, Carlton Barrett. Το “one drop” είναι η έμφαση στο χτύπημα να δίνεται στον τρίτο χρόνο του μέτρου των 4/4, αφήνοντας τον πρώτο χρόνο “άδειο”. To άλλο χαρακτηριστικό, πέρα από το γνωστό “skank” κιθαριστικό παίξιμο στις άρσεις, ήταν η περαιτέρω ενίσχυση του ρόλου του μπάσου που αποκτά κυρίαρχο ρόλο. Οι Sly Dunbar (ντραμς) και Robbie Shakespeare (μπάσο) γνωστοί ως Sly & Robbie, αποτέλεσαν επίσης επιδραστικό και πρωτοποριακό rhythm section της reggae στα ’70s.

Τα “sound systems” εξακολουθούσαν να είναι στα πάνω τους, με djs αληθινούς σταρ που

U - Roy
U – Roy εν δράσει

σιγά σιγά άρχισαν να δίνουν το σόου τους, “πειράζοντας” τα κομμάτια. Ο U-Roy, ήταν από τους πρώτους MC, που με αυτοσχέδιους στίχους και ατάκες “ραπάριζε” πάνω στη μουσική που έπαιζε.

king_tubby
King Tubby

Καθώς τα μηχανήματα γίνονταν πιο εξελιγμένα, οι πειραματισμοί οδήγησαν τον King Tubby (που ξεκίνησε σαν τεχνικός ηχοσυστημάτων) να αφαιρέσει (dub-out) τα φωνητικά από τα τραγούδια, να προσθέσει εφέ (delay, reverb) και να “κόβει” στιγμιαία πριν επαναφέρει πιο δυνατά τον ήχο, δημιουργώντας με τις παύσεις. Ο Lee Perry πρωτοπόρος και αυτός, πρόσθεσε samples, απογείωσε τα εφέ και σχεδόν παράλληλα με τη ρέγγε, δημιουργήθηκε το “Dub”. Μέχρι τα μέσα του ’70 συνηθιζόταν ένα ρέγγε σινγκλ να έχει B-side ένα dub remix του τραγουδιού της πρώτης πλευράς και ο King Tubby στέφτηκε βασιλιάς του είδους.

Οι Toots & the Maytals, Lee Perry, The Pioneers, ο Bob Marley με τους αρχικούςWailers

Bob-Marley
Bob Marley

και ο Jimmy Cliff, ήταν από τους πρώτους που διαφοροποιήθηκαν από το “rocksteady” και εισήγαγαν το νέο “reggae” ήχο. Από τους τρεις βασικούς των Wailers, μόνο ο Marley δέχτηκε να κάνει περιοδεία εκτός της Καραϊβικής, ενώ οι Peter Tosh και Bunny Wailer αρνήθηκαν κάθε σχέση με τη διεφθαρμένη, καταπιεστική και υλιστική δυτική κοινωνία που στη ράστα διάλεκτο ονομάζεται “Babylon”. Οι αρχικοί Wailers διαλύθηκαν και ο καθένας τράβηξε τον αξιόλογο μουσικό δρόμο του, με το Marley να πρωταγωνιστεί, μέχρι μετά και το θάνατό του, στη διαμόρφωση της ρέγγε και στην παγκόσμια προβολή της μουσικής της Τζαμάικα.

Η ίδια η ρέγγε, από τα μέσα των ’70 και μετά, χωρίστηκε σε υποκατηγορίες. Την κλασική, πιστή στις ιδέες των ρασταφάρι, “Roots”  και αργότερα τα πιο ανάλαφραDancehallκαιLovers Rock”.

Peter Tosh
Peter Tosh

Αξιόλογα ονόματα της ευρύτερης σκηνής του 70 και 80 είναι: Max Romeo, The Congos, Burning Spear, Augustus Pablo, Horace Andy, Gregory Isaacs, Black Uhuru κλπ. Ξεχωριστή θέση κατέχει ο συνθέτης – πιανίστας – οργανίστας Jackie Mittoo. Ιδρυτικό μέλος των Skatalites από νεαρή ηλικία και βασικός session μουσικός στο Studio One του Coxsone Dodd, υπήρξε κινητήρια δύναμη πίσω από ηχογραφήσεις των Soul Brothers, Soul Vendors με τον Roland Alphonso, κ.α. πριν συνεχίσει σε σόλο καριέρα με μεγάλη επιτυχία. Γενικά η jazz – soul – funk όψη της μουσικής της Jamaica έχει μεγάλη ενδιαφέρουσα γκάμα. Άλλοι πρώην Skatalites, όπως ο Don Drummond και ο Tommy McCook, άφησαν επίσης πολύ αξιόλογες προσωπικές ηχογραφήσεις.

Ήδη από το ’69 (χάρη στις εταιρίες Island καιTrojan) πολλά rocksteady και ska ακούγονταν στις Η.Π.Α. και τη Βρετανία. Ειδικά στη δεύτερη, μετά τη διασκευή του “I Shot the Sheriff” από τον Eric Clapton, η μουσική της Τζαμάικα έγινε αρκετά δημοφιλής. Οι πρώτοι που έδειξαν μεγάλη προτίμηση σ’αυτή τη μουσική στα τέλη των “60s, ήταν οι τελευταίοι “σκληροπυρηνικοί” βρετανοί original skinheadsMods, οι αποκαλούμενοι original skinheads (όχι οι γνωστοί νεοναζί). Οι “skinheads”, νέοι εργατικών οικογενειών, κατά κανόνα χαμηλού μορφωτικού επιπέδου, είχαν κοντό μαλί την εποχή που όλοι ήταν μακρυμάληδες και φορούσαν στενά τζην και εργατικά άρβυλα (βλ. Dr Martens). Οπαδοί του χαβαλέ, του πιο “σκληρού” ήχου και των “άγριων” πάρτι των μέσων των ’60s, δεν μπορούσαν να ταυτιστούν με την εξεζητημένη, ψυχεδελική, πιο “εγκεφαλική” στροφή των βρετανών μουσικών στα τέλη της δεκαετίας. Τα ska, rocksteady και reggae,φτιάχνονταν στις φτωχογειτονιές και τα γκέτο του Kingston και έφταναν στις εργατογειτονιές της Βρετανίας από πολλούς μετανάστες της Καραϊβικής και από λίγους βρετανούς, όπως τον μουσικό παραγωγό και ιδρυτή της “Island records”, Chris Blackwell. Η μουσική της Τζαμάικα έγινε underground trend και αργότερα επηρέασε την τοπική ska-revival σκηνή, (βλ. Specials) και συνθέθηκε στενά με το punk κίνημα.

Πέρα από την εξάπλωση του ska και της reggae, με την εμφάνιση σχετικών συγκροτημάτων σε ολόκληρο τον κόσμο, ιδιαίτερα σε Βρετανία – Ευρώπη, Λατινική Αμερική, Αφρική, Φιλιππίνες, Ταϊλάνδη και Ιαπωνία, καθοριστική ήταν η επίδραση της σκηνής της Τζαμάικα στα μουσικά δρώμενα στις Η.Π.Α. Ο πρωταγωνιστικός ρόλος του dj έχει άμεση τζαμαϊκάνικη προέλευση, όπως το ραπ και το hip-hop εμφανείς dub (μαζί με talking blues και funk) επιρροές. Τα ragga, drum & bass, και dubstep επίσης έχουν τις βάσεις τους εκεί. Διόλου αμελητέες και οι “στυλιστικές” επιδράσεις της ρέγγε με χαρακτηριστικά τα μαλλιά “dreadlocks” να υιοθετούνται από άτομα σ’όλο τον κόσμο.marley bus

Το εξαιρετικά ενδιαφέρον επίσης είναι ότι, η αμφισβήτηση του κατεστημένου, το κίνημα για την ισότητα και τη χειραφέτηση των μαύρων και η “μαύρη υπερηφάνεια”, που στις άλλες χώρες βασίζονταν στις ιδέες και τις δράσεις πολιτικών και κοινωνικών οργανώσεων, στη Τζαμάικα είχαν σαν αφετηρία μια θρησκεία που συνδέθηκε με την παρεξήγηση των ιδεών ενός πολιτικού 40 χρόνια πριν και έναν αφρικανό μονάρχη…

Όπως και να’χει πάντως, η μουσική κληρονομιά της Τζαμάικα παραμένει μοναδική, αυθεντική και αξιοζήλευτη. Όσο για το ταξίδι της στη Βρετανία και την απρόσμενη συνάντηση με το punk, θα τα πούμε εν καιρώ…

mobile records

Δείτε την ταινία του Θοδωρή Μπαφαλούκου «Rockers» γυρισμένη στα Τζαμαϊκάνικα γκέτο με ερασιτέχνες ηθοποιούς – πραγματικούς μουσικούς

http://www.niceup.com/history/ja_music_59-73.html

https://en.wikipedia.org/wiki/Ska

https://en.wikipedia.org/wiki/Rocksteady

https://en.wikipedia.org/wiki/Reggae

http://www.potentbrew.com/skaregdu.html

https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_Jamaica

https://en.wikipedia.org/wiki/Sound_system_%28Jamaican%29

https://en.wikipedia.org/wiki/Marcus_Garvey

https://en.wikipedia.org/wiki/Rastafari#History

https://en.wikipedia.org/wiki/One_drop_rhythm

https://en.wikipedia.org/wiki/King_Tubby

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s