Σουρεαλισμός ή Υπερρεαλισμός

«Πιστεύω στη μελλοντική συγχώνευση αυτών των δύο καταστάσεων – του ονείρου και της πραγματικότητας – των τόσο αντιφατικών φαινομενικά, σε ένα είδος απόλυτης πραγματικότητας, υπερπραγματικότητας (surréalité) θα μπορούσα να πω. Αυτή έχω ξεκινήσει να κατακτήσω, σίγουρος πως δε θα τα καταφέρω, αλλά με τόση λίγη σκοτούρα για το θάνατό μου που δεν μπορώ να μη λογαριάζω λιγάκι τις απολαύσεις μιας τέτοιας κατάκτησης». 

Aπό το Α’ Σουρεαλιστικό Μανιφέστο, 1924, Αντρέ Μπρετόν

Ο όρος Σουρεαλισμός ή Υπερρεαλισμός επινοήθηκε το 1917 από το Γάλλο ποιητή Γκιγιώμ Απολλιναίρ. Κατά τον Απολλιναίρ, ο όρος αυτός δήλωνε τον αναλογικό τρόπο με τον οποίο μπορεί να αποδοθεί η πραγματικότητα. Όταν λόγου χάρη ο άνθρωπος θέλησε να μιμηθεί το βάδισμα δεν εφηύρε τα μηχανικά πόδια αλλά τον τροχό. Με τον ίδιο τρόπο ερμήνευε τη συμπεριφορά του ποιητή, ο οποίος προκειμένου να μεταδώσει κάποιες ιδέες, δεν αντιγράφει τον κόσμο και τις καταστάσεις του στατικά και νατουραλιστικά, αλλά δυναμικά, με τρόπο αναλογικό και δημιουργική φαντασία[3]. Αρχικά είχε ως πυρήνα την ομάδα που διηύθυνε το λογοτεχνικό περιοδικό Litterature στο Παρίσι στο διάστημα 19191924 (Μπρετόν, Αραγκόν, Σουπώ) στην οποία προσχώρησαν και ντανταϊστές με προεξάρχοντα τον ποιητή Τριστάν Τζάρα. Μετά την οριστική ρήξη του περιοδικού με την πρωτοπορία της εποχής όπως και με τον ντανταϊσμό, το ρεύμα επισημοποιήθηκε και καθορίστηκε από τον  Αντρέ Μπρετόν  που ενσωμάτωσε στον υπερρεαλισμό όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που θεμελίωσαν το υπερρεαλιστικό κίνημα[4], όπως τις θεωρίες του Φρόυντ για τα όνειρα ή το ασυνείδητο και κυρίως το δημιουργικό αυτοματισμό. Αυτοματισμός ψυχικός, καθαρός, με τον οποίο προτίθεται κανείς να εκφράσει είτε προφορικά είτε γραπτά, είτε με οποιονδήποτε άλλο τρόπο, την πραγματική λειτουργία της σκέψης. Υπαγόρευση της σκέψης, με την απουσία κάθε ελέγχου από τη λογική, έξω από κάθε προκατάληψη αισθητική ή ηθική.

The Predictor - Giorgio de Chirico
The Predictor – Giorgio de Chirico

Πέρα από την καλλιτεχνική πλευρά, ως κίνημα που φιλοδοξούσε να έχει πολιτική παρουσία και άποψη, τάχθηκε στο πλευρό των κομμουνιστικών δυνάμεων. Οι υπερρεαλιστές είχαν δύο κύρια συνθήματα: «Να αλλάξουμε τη ζωή» (Ρεμπώ) και «Να αλλάξουμε τον κόσμο» (Καρλ Μαρξ). Συνάντησαν όμως τη δυσπιστία του επίσημου κόμματος και έτσι αργότερα ακολούθησαν αυτόνομη πορεία.

Στα χρόνια ως το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο οι σουρεαλιστές είχαν δυναμική παρουσία στη λογοτεχνία και τις εικαστικές τέχνες και σταδιακά εξαπλώθηκαν στην Ευρώπη και στις Η.Π.Α. Στη ζωγραφική, οι Τζόρτζιο ντε Κίρικο, Σαλβαντόρ Νταλί, Μαξ Έρνστ, Ρενέ Μαγκρίτ είναι οι σημαντικότεροι της εποχής.

Παρότι επικρίθηκαν ως προς το δημιουργικό αυτοματισμό με το επιχείρημα ότι είναι αδύνατον κάποιος να παρακάμψει εντελώς τη λογική επίδραση στη δημιουργία, η απελευθέρωση της φαντασίας και του ονείρου που εισήγαγαν οι σουρεαλιστές θα αποτελούσαν γόνιμους σπόρους που θα έδιναν μελλοντικά πολλά περίεργα λουλούδια. Η τέχνη δεν θα ήταν ποτέ πια η ίδια…

Midnight Marriage - Rene Magritte (1926)
Midnight Marriage – Rene Magritte (1926)

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A5%CF%80%CE%B5%CF%81%CF%81%CE%B5%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82

http://clubs.pathfinder.gr/XRWMATA/316711

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s