ΓΑΛΛΙΚΟΣ ΜΑΗΣ 1968: “ΕΙΜΑΣΤΕ ΡΕΑΛΙΣΤΕΣ, ΑΠΑΙΤΟΥΜΕ ΤΟ ΑΔΥΝΑΤΟ…”

Σχεδόν μισό αιώνα μετά, τα γεγονότα του γαλλικού Μάη – Ιούνη παραμένουν ένα ορόσημο στην ιστορία των λαικών αγώνων της Ευρώπης και του δυτικού κόσμου γενικότερα. Ένα όραμα που στοιχειώνει τα όνειρα των νεαρών επαναστατών και τους εφιάλτες των απανταχού κυριάρχων. Όπως πολλές φορές, μια πυρκαγιά σε εύφλεκτη ύλη ξεκινά από ένα μικρό σπινθήρα, έτσι και η πρώτη αναταραχή, που οδήγησε στη μεγαλύτερη φοιτητική εξέγερση και γενική απεργία, ξεκίνησε από…την απόρριψη αιτήματος των αρρένων φοιτητών να μπορούν να επισκέπτονται ελεύθερα τις συμφοιτήτριές τους στη φοιτητική εστία θηλέων του πανεπιστημίου της Ναντέρ…σημαντικό, δε λέω, αλλά οι απίστευτες πολιτικές προεκτάσεις που πήραν τα γεγονότα είχαν βαθύτερες αιτίες.

Στη Γαλλία του 1968, με τη δεύτερη μεγαλύτερη βιομηχανική ανάπτυξη του κόσμου, τα πράγματα για έναν απλό εργαζόμενο που αμειβόταν 400 με 600 φράγκα το μήνα δεν έβγαιναν πάντα εύκολα. Η πλειοψηφία των εργαζομένων του Παρισιού ζούσαν σε νοικιασμένα παμπάλαια διαμερίσματα, που το 1 στα 2 είχε κοινόχρηστο μπάνιο του ορόφου και 7 στα 10 δεν διέθεταν κεντρική θέρμανση. Ο αριθμός των νέων που σπούδαζαν είχε ανεβεί σε 550.000( 37%), διπλάσιος από την αρχή της δεκαετίας. Οι νέοι ψήφιζαν στα 21, είχαν ακόμα πολλούς κανόνες τυπικής συμπεριφοράς να ακολουθούν και η αντιμετώπισή των φοιτητών ως ανώριμων νέων προς συμμόρφωση από τη διοίκηση και την ηγεσία των πανεπιστημίων δημιουργούσε εντάσεις και προστριβές. Η πανεπιστημιούπολη της Ναντέρ, δυτικά του Παρισίου, είχε ιδρυθεί λίγα χρόνια πριν σε μια υποβαθμισμένη βιομηχανική περιοχή με εργοστάσια, μίζερες εργατικές κατοικίες και άθλιες παραγκουπόλεις βορειοαφρικανών μεταναστών. Ο πόλεμος της Αλγερίας, με τις ιστορίες για τις εκεί θηριωδίες του γαλλικού στρατού, σχετικά πρόσφατος στη μνήμη και η σύγκρισή με τα γεγονότα του Βιετνάμ αναπόφευκτη σε μια εποχή που το αντιπολεμικό κίνημα κέρδιζε έδαφος στις Η.Π.Α. και την Ευρώπη. Τα μηνύματα από τα κινήματα της σεξουαλικής απελευθέρωσης, της χειραφέτησης των γυναικών, της γενικότερης νεανικής αμφισβήτησης παράλληλα με την άνθιση της ροκ και της πολιτικοποιημένης φολκ, έφταναν σαν κύματα από την άλλη άκρη του ατλαντικού επηρεάζοντας έντονα τη γαλλική νεολαία. Ταυτόχρονα ένας αντισυμβατικός άνεμος έπνεε στα δρώμενα της εγχώριας διανόησης. Προσωπικότητες όπως ο Ζαν-Πωλ Σαρτρ και η Σιμόν Ντε Μπωβουάρ ξεκάθαρα και οι κινηματογραφιστές της «νουβέλ βαγκ» μέσω της τέχνης, έθιγαν την πλαστή ευημερία του καπιταλιστικού «παραδείσου» στηλιτεύοντας την ηθική και πνευματική αλλοτρίωση των σύγχρονων δυτικών κοινωνιών.

Πίσω στα φοιτητικά, το φυτίλι ανάβει με τη σύλληψη ενός φοιτητή της Ναντέρ ως συναυτουργού στον εμπρησμό της έδρας της “American express” στο Παρίσι ως ένδειξη διαμαρτυρίας για τον πόλεμο του Βιετνάμ. Συμπαραστεκόμενοι στον συλληφθέντα, 142 φοιτητές αποφασίζουν την κατάληψη του κτιρίου διοίκησης την 22α Μαρτίου του 1968.

Τα αίματα συνεχίζουν να ανάβουν τον Απρίλη, με την απόπειρα δολοφονίας κατά του ηγέτη του γερμανικού φοιτητικού κινήματος Ρούντι Ντούτσκε, από έναν ψυχολογικά ανισόρροπο ακροδεξιό. Ηθικοί αυτουργοί της απόπειρας θεωρήθηκαν τα έντυπα του ομίλου «Σπρίγκερ» (βλ “Bild”) που το προηγούμενο διάστημα είχαν επιδοθεί σε εκστρατεία συκοφάντησης του κινήματος και στοχοποίησης του Ντούτσκε. Παρότι στις διακοπές του πάσχα, οι Γάλλοι φοιτητές διαδηλώνουν με τους καταληψίες της Ναντέρ πρωτοστατούντες.

Στις 2 Μάη οι καθηγητές του πανεπιστημίου της Ναντέρ, κλείνουν το ίδρυμα ελπίζοντας ότι έτσι θα εκτονωθεί ο αναβρασμός. Παράλληλα καλούν 8 φοιτητές, ανάμεσά τους τον Ντανιέλ κον Μπεντίτ, σε πειθαρχική επιτροπή. Την επομένη, πολλοί της Ναντέρ βρίσκουν καταφύγιο στη Σορβόνη όπου πραγματοποιούν διαμαρτυρία και συζήτηση στο προαύλειο που διαλύεται με την εισβολή της αστυνομίας. 600 φοιτητές συλλαμβάνονται αλλά αφήνονται αργότερα όλοι – πλην του Κον Μπεντίτ – ελεύθεροι, ενώ 15 απ’αυτούς παραπέμπονται σε δίκη.

6 Mάη: Οι 8 φοιτητές ξεκινούν για την πειθαρχική επιτροπή στη Σορβόνη, ενώ παράλληλα από το πρωί, αλληλέγγυοι συγκεντρώνονται στο Καρτιέ Λατέν και από μερικές εκατοντάδες αρχικά, φτάνουν τις 6.000. Αψιμαχίες και πετροπόλεμος με την αστυνομία αρχίζει και συνεχίζεται μέχρι το απόγευμα. Λίγες ώρες αργότερα προς το βράδυ, νέο κάλεσμα συγκεντρώνει 15.000 κόσμο. Οι πρώτες σοβαρές οδομαχίες γίνονται αυτή τη βραδιά, 800 τραυματίες, οι 350 ένστολοι και 442 συλληφθέντες, εν μέσω καταγγελιών για ωμή βία της αστυνομίας.May 68 - 3

Οι πορείες και οι συγκεντρώσεις σε πιο περιορισμένη έκταση συνεχίζονται τις επόμενες μέρες, έως το απόγευμα της παρασκευής 10 Μαΐου, όπου στην πλατεία Ντανφέρ – Ροσερό, 50.000 φοιτητές και μη, διαδηλώνουν ενάντια στην καταστολή και τις διώξεις των συντρόφων τους. Η μεγαλύτερη ως τότε συγκέντρωση έμεινε στην ιστορία σαν «νύχτα των οδοφραγμάτων», με τα άγρια επεισόδια που ξεγύμνωσαν από τους κυβικούς λίθους την οδό Γκε – Λισάκ και άλλες. Από κάτω αποκαλύπτεται ένα στρώμα κίτρινης άμμου. «Κάτω απ’το πλακόστρωτο η παραλία», υποστηρίζει ένα γκράφιτι σε διπλανό τοίχο.

Τα γεγονότα των ημερών έχουν εκτεταμένη κάλυψη από τον τύπο και το ραδιόφωνο. Οι φωτογραφίες των φοιτητών με τα ματωμένα κεφάλια εξοργίζουν την κοινή γνώμη που τάσσεται στο πλευρό τους. Τα συνδικάτα, υπό την πίεση της βάσης προκηρύσσουν απεργία για τις 13 Μαΐου. Μιας και τον παλμό στις φοιτητικές κινητοποιήσεις έδιναν αναρχικοί, τροτσκιστές, μαοϊκοί και γενικά εξωκοινοβουλευτικοί αριστεροί, οι γραφειοκράτες συνδικαλιστές και το ΚΚΓ αντιμετώπιζαν με καχυποψία και περιφρόνηση έως εχθρότητα τις κινητοποιήσεις και την αναταραχή, όπως κάνουν πάντα με οτιδήποτε δεν ελέγχεται και δεν καθοδηγείται απ’τους ίδιους. Η απήχηση όμως που είχε στους εργάτες και στον κόσμο γενικά, τους ανάγκασε να ακολουθήσουν με απροθυμία.

May 68 - 4Η συγκέντρωση της 13ης του Μάη ήταν η μεγαλύτερη μετά την απελευθέρωση του Παρισιού, εκατοντάδες χιλιάδες κόσμου φωνάζουν αντικυβερνητικά συνθήματα, η Σορβόνη καταλαμβάνεται, ονομάζεται «Λαϊκό Αυτόνομο Πανεπιστήμιο και το κεντρικό αμφιθέατρό της μετατρέπεται σε χώρο διαρκούς ανοικτής συνέλευσης. Η «φαντασία στην εξουσία» δημιουργεί το ζωτικό της χώρο. Παράλληλα στην «Πρώην Σχολή Καλών Τεχνών» τυπώνονται οι πρώτες από τις περίφημες αφίσες με τα ευφάνταστα συνθήματα και την ξεχωριστή αισθητική.

May posters

Το απεργιακό κύμα μεγαλώνει. Οι φοιτητές ρίχνουν το σύνθημα «γενική απεργία τώρα!», η συνδικαλιστική ηγεσία ειρωνεύεται αλλά οι εργάτες, τα σωματεία βάσης ακολουθούν ενθουσιωδώς: 9 εκατομμύρια, έναν στους δύο μισθωτούς, φτάνει την 22 Μαίου ο αριθμός των απεργών.

Η Γαλλία παραλύει. Όλοι απεργούν, εργάτες της αυτοκινητοβιομηχανίας, οδηγοί βυτιοφόρων, εργαζόμενοι στα τρένα , τα λιμάνια, τα αεροδρόμια, στις μεταφορές, στην καθαριότητα, ηθοποιοί και χορεύτριες, μέχρι και οι υπάλληλοι της δημόσιας τηλεόρασης, η φωνή της κυβέρνησης. Παράλληλα, οι απεργοί καταλαμβάνουν τα εργοστάσια, γίνονται κάποιες προσπάθειες αυτοδιαχείρισης, μεταφορές τροφίμων οργανώνονται από τους απεργούς σε συνεργασία με αγροτικούς συνεταιρισμούς και φτάνουν φτηνότερα στους κατοίκους του Παρισιού και άλλων μεγάλων πόλεων.

Η πολιτική και οικονομική ελίτ αρχίζει να φοβάται. Είναι τέτοια η παράδοση των λαϊκών αγώνων στη Γαλλία, που οι άρχοντες δεν νίωθουν σίγουρη τη θέση των κεφαλιών πάνω στους λαιμούς τους, όταν ο λαός ξεσηκώνεται. Όταν η αμφισβήτηση αρχίζει να λαμβάνει ριζοσπαστικά χαρακτηριστικά, εξουσία και γραφειοκρατική συνδικαλιστική ηγεσία βλέπουν να χάνουν την ηγεμονία τους.

Ο καθεστωτικός τύπος διασπείρει φόβο και πανικό για χάος, ανωμαλία και εθνικό διχασμό. Κυβερνητικά στελέχη μιλούν για προσπάθεια πυροδότησης εμφυλίου πολέμου από τους κομμουνιστές και στοιχεία του υποκόσμου. Επιβάλλει πλαφόν στις τραπεζικές αναλήψεις και δελτίο στα καύσιμα. Οι σοσιαλδημοκράτες του Μιτεράν υποστηρίζουν διακριτικά τους διαδηλωτές (βλέπε ΣΥΡΙΖΑ το δεκέμβρη του 2008) προσδοκώντας επιρροή που δεν θα τελεσφορήσει ιδιαίτερα. Το ΚΚΓ και οι προσκείμενοι σ’αυτό συνδικαλιστές της C.G.T., κάνουν οτιδήποτε για να δυσφημήσουν τους ηγέτες των φοιτητών και να τους απομονώσουν από τους εργάτες. Παρ’όλα αυτά, οι εργάτες ανοίγουν τις πόρτες του κατειλημμένου εργοστασίου της Ρενώ στη Μπιγιανκούρ και υποδέχονται 3.000 φοιτητές που έχουν έρθει από την κατειλημμένη Σορβόνη να εκφράσουν την αλληλεγγύη τους. Ο Ζακ Σοβαζό τους προσκαλεί στη Σορβόνη και χειροκροτείται.

Τα μεγάλα συνδικάτα πραγματοποιούν διαπραγματεύσεις με τους εργοδοτικούς φορείς και κυβερνητικούς αξιωματούχους. Συμφωνούν για αύξηση 25% στο βασικό και 10% στους μισθούς γενικότερα, προοδευτική μείωση των εργάσιμων ωρών και των ορίων συνταξιοδότησης και απρόσκοπτη άσκηση της συνδικαλιστικής δράσης. Οι εργάτες όμως έχουν μεθύσει από τον αέρα της ελευθερίας και σε μεγάλο ποσοστό απορρίπτουν γιουχάροντας τη συμφωνία των συνδικαλιστών, συνεχίζοντας τις κινητοποιήσεις.

Ο πρόεδρος Ντε Γκωλ αντεπιτίθεται. Αφού αρχικά επισκέφθηκε στρατιωτικές μονάδες και εξασφάλισε την υποστήριξη και την ετοιμότητα της στρατιωτικής ηγεσίας, αναβάλλει το δημοψήφισμα που είχε αρχικά εξαγγείλει και προκηρρύσει πρόωρες εκλογές για τις 23 και 30 Ιουνίου. Φοιτητές και απεργοί ενθουσιάζονται, αλλά δεν θα δικαιωθούν.

Η καθεστωτική προπαγάνδα συκοφάντησης των αγωνιστών φοιτητών ως κοινών ταραχοποιών και η δήθεν απειλή εμφύλιας διαμάχης μέσου του τύπου και της κατειλλημένης πια (4/6) από στρατό και αστυνομία δημόσιας τηλεόρασης, βρίσκει πρόθυμους αποδέκτες στα συντηρητικά ακροατήρια, ιδιαίτερα στην επαρχεία που δε γνωρίζει από κοντά τα γεγονότα. Ο Ντε Γκωλ επιβάλλει de facto κατάσταση έκτακτης ανάγκης, με εισβολή της αστυνομίας σε κατειλλημένα εργοστάσια, κήρυξη εκτός νόμου κάποιων ακροαριστερών οργανώσεων και γενικά επιτίθεται με κάθε διαθέσιμο προπαγανδιστικό και κατασταλτικό μέσο. Διοχετεύει στην αγορά κρατικά αποθέματα καυσίμων τερματίζοντας την πολυήμερη έλλειψη και έτσι χτυπάει την απεργία των οδηγών βυτιοφόρων. Οργανώνει ένα πολυπληθές «αυθόρμητο» συλλαλητήριο εθνικοφροσύνης και καταδίκης της «ανωμαλίας» και κερδίζει μετά από καιρό τις εντυπώσεις.

May 68 - 5Το μαχητικό φοιτητικό και εργατικό κίνημα πολεμάει μέχρι τέλους. Υπάρχουν 3 νεκροί σε διάφορα επεισόδια στη διάρκεια του Ιουνίου. Η αστυνομία εκκενώνει τα φοιτητικά οχυρά, το θέατρο Odeon στις 14 και τη Σορβόνη στις 16 Ιουνίου. Όσα δεν κατορθώνει η κρατική καταστολή, τα αναλαμβάνει η κομματική συνδικαλιστική ηγεσία. Οι εργατοπατέρες πείθουν τους εργαζόμενους ότι είναι οι κερδισμένοι των διαπραγματεύσεων και ότι πρέπει να επιστρέψουν στη δουλειά και να εκφραστούν στις κάλπες στις προσεχείς εκλογές. Στις 17 Ιουνίου το εργοστάσιο της Ρενώ στη Μπιγιανκούρ μπαίνει ξανά σε λειτουργία.

Οι εκλογές τελικά εκφράζουν τη συσπείρωση του συντηρητικού μπλοκ. Ο Ντε Γκωλ επανεκλέγεται πανηγυρικά και η αριστερά μειώνει τις δυνάμεις της.Το FGDDS του Μιτεράν και το ΚΚΓ που επένδυσαν στην κοινοβουλευτική οδό, είναι οι πραγματικοί χαμένοι. Το κίνημα ηττάται σε ένα μη προνομιακό για αυτό πεδίο, στο οποίο δεν πίστεψε ιδιαίτερα, ούτε ήταν αρκετά έτοιμο. Οι διαδηλωτές άλλωστε δεν επιχείρησαν σοβαρά ποτέ, γιατί ουσιαστικά δεν ενδιαφέρονταν να καταλάβουν την εξουσία. Ήθελαν μόνο να αλλάξουν τον κόσμο και τις ζωές τους…

Παρότι δεν πραγματοποιήθηκαν μετά τις εκλογές οι εξαγγελίες εργοδοτών – κυβέρνησης, οι εργαζόμενοι διεκδίκησαν και σταδιακά πέτυχαν τις καλύτερες εργασιακές συνθήκες, τις αυξήσεις και τις παροχές που δικαιούνταν. Η εμπειρία των αγώνων του Μάη αποδείχθηκε πολύτιμη. Εκτός από φόβητρο των προνομιούχων, τα γεγονότα αυτά αποτέλεσαν έμπνευση και παράδειγμα για αντίστοιχους αγώνες διεθνώς, που έφτασαν και στη δική μας Νομική και το Πολυτεχνείο του 1973 και συνεχίζουν να εμπνέουν μέχρι σήμερα. Οι Rolling Stones τότε, έγραψαν το “Street Fighting Man” (https://youtu.be/jFvtMp7hRF8) εκφράζοντας τη ζήλια τους για την απουσία αντίστοιχων γεγονότων στην Αγγλία. Εκεί θα έπρεπε να περιμένουν περίπου μια δεκαετία για να έρθει η Θάτσερ και το Punk…

ΚΙΤΤΥ ΞΕΝΑΚΗ:»ΜΑΗΣ ’68, Ο μήνας που έμεινε στην ιστορία» – Ειδική έκδοση της εφημερίδας «ΤΑ ΝΕΑ», Μάης 2008

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%AC%CE%B7%CF%82_%CF%84%CE%BF%CF%85_%2768

http://www.marxist.com/french-revolution-may-1968-greek.htm

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s